Úr flóðinu

...illt er að hafa tvær hendur og engan til að faðma.

(Jón Kalmann Stefánsson. Himnaríki og helvíti 2007)

Litbrigði jarðarinnar

Hann fór einförum, gerði sér erindi upp að fjallinu, þóttist vera að gá til kinda og reikaði lengi dags um móana við rætur fjallsins, talaði í hálfum hljóðum við sjálfan sig og hvíslaði leynilegum skilaboðum í norður. Það var kyrrt og bjart umhverfis hann, farfuglarnir horfnir og grösin sölnuð, en þöglir smyrlar á flugi undir hömrunum og ofurlítil héla í skorningum millli þúfnanna. Haustið drottnaði yfir jörðinni, en þó fannst honum allt vera grænt og hlýtt, þrungið mildri og djúpri angan, sem minnti bæði á ljósbera og mjaðarjurt. Það ómaði slíkur hljóðfærasláttur í brjósti hans, að hann viknaði af gleði, blessaði stráin og mosann, himininn og dagsljósið, strauk hrjúfa klettana með heitum lófanum og bað til guðs, að músarindillinn, sem flögraði með götunni undir fjallinu, og rjúpan, sem kúrði upp á syllunni, yrðu aldrei hungruð og köld í vetur. Já, hann bað fyrir öllu sem átti bágt á jörðinni. Þessi hljóði og fölvi haustdagur vígði hann til nýs lífs. Hann varð svo góður. Hann varð svo auðugur. Græna veröldin í hjarta hans, sem angaði eins og ljósberi og mjaðarjurt, ómaði eins og lágvær, mjúktóna strengjasveit, sem vildi láta hann hjálpa öllu, líkna öllu, svo að hann fyrirgaf jafnvel smyrlunum grimmd þeirra og blóðþorsta. Og þegar hann gekk loks heim að bænum í rökkrinu trúði hann fyrstu stjörnunni í norðri fyrir kveðju.....

Ólafur Jóhann Sigurðsson: Litbrigði jarðarinnar

Forvitni

Bolli sat hjá móður sinni löngum og varð þeim mart talað.
Þá mælti Bolli: "Muntu segja mér það móðir að mér er forvitni á að vita? Hverjum hefur þú manni mest unnt?"
Guðrún svara:"Þorkell var maður ríkastur og höfðingi mestur en engi var maður gervilegri en Bolli og albetur að sér. Þórður Ingunnarson var maður þeirra vitrastur og lagamaður mestur. Þorvalds get eg að engu."
Þá mælti Bolli: "Skil eg þetta gjörla hvað þú segir mér frá því hversu hverjum var farið bænda þinna en hitt verður enn ekki sagt hverjum þú unnir mest. Þarftu nú ekki að leyna því lengur."
Guðrún svarar: "Fast skorar þú þetta sonur minn," segir Guðrún, "en ef eg skal það nokkrum segja þá mun eg þig helst velja til þess."
Bolli bað hana svo gera.
Þá mælti Guðrún: "Þeim var eg verst er eg unni mest."

Laxdæla saga

Versa est

Versa est in luctum cithara mea,
et organum meum in vocem flentium.
Parce mihi, Domine, nihil enim sunt dies mei.

Jobsbók 30:31

Gígja mín er orðin að gráti,
og hjarðpípa mín að harmakveini.
Miskuna mér, Drottinn,
því dagar mínir eru einskis nýtir.

Eðalgöfugi tryggðavin

Samskipti hafa breyst með tækninni. En lífstækni getur verið erfitt að þróa. Hluti af lífstækni eru samskipti. Einn býr yfir meiri lífstækni en annar. Hjá öðrum er lífið stöðugt drama. Í gamla daga gengu bréf á milli manna, flutt með landpóstum. Þau gátu verið lengi á leiðnni. Sagðar voru fréttir af árferði, heilsu og afkomu. Stundum ástarbréf og stundum voru klögumál viðruð í bréfi. Þá upphófst oft miskilningur eða ofskilningur á hinu ritaða orði. Sem tók langan tíma að leiðrétta því póstur var lengi á milli. Gat það verið dægradvöl. Svo kom síminn og allt einu hurfu pennavinir, aðeins sérvitringar skrifuðust á. En jólakortasendingar héldust við. Dagbækur lögðust af hjá almenningi þegar afþreying varð meiri og sjónvörpin stærri. Á þessu er aftur að verða breyting. Blogg verður gjaldgengara, msn algengara. Ungt fólk er í farabroddi í þessum byltingum en við gamla fólkið fylgjumst með í forundran og höfum ekki undan að tileinka okkur nýungar. Ærir reyndi að emm ess enna, en varð að aðhláturefni, vegna stafsetningavilla og hæggengi. Hann fylgdist ekki með og sat eftir særður, en jafnar sig. Ærir er ekki snar í snúningum. Hraðinn er oft svo mikill og pressan og óþolinmæðin að gamlingar einsog Ærir, sem ekki vita hvað hafi hitt þá fyrir og stendur eftir ráðvilltur. Á bestu dögum hugsar Ærir hægt, hann er málhalltur og muldrar í bringuna. Fáir skilja hann, hvað þá ef hann þarf að einbeita sér og segja eitthvað af viti við aðra eða stunda tjáskipti. Hann er ekki góður tjáskiptaaðili.

Ærir gladdist um jólin þegar hann fékk gamaldags bréf að norðan. Það var allt í senn, annáll af tíðarfari, sögur af fjölskyldunni og það flutti gleðifregnir. Halur er bréfritari og skulu honum færðar þakkir fyrir að viðhalda þessum góða sið, samhliða því að vera búinn að tileinka sér nýungar eins og glöggt má sá á vefsíðu hans. Þar örlagavefur hinnar líðandi stundar er spunninn og tíðarandanum gerð skil. Halur setti nýtt met í ár, þ.e. aldrei hafa fleiri stafir eða orð komist í hverja línu í jólabréfinu. En voru þau samt of fá, því fleiri mættu þau vera orðin sem Halur sendir oss.

Ærir kann ekki að orða í bréfi hugsanir sínar, en hann er enn læs. Jafnvel á milli lína ef þannig ber undir. Þó er það slæmur ávani en útbreiddur. Það hefur hann tekið eftir oftar en einu sinni í þeim fáu tjáskiptum sem hann reynir að gerast aðili að.

Hann las nýlega gamalt bréf sem hann lætur fljóta með, því hann veit að sín bréf og sendingar miskiljast. Það er úr Manni og konu eftir Jón Thoroddsen og skrifað á þessum árstíma fyrir margt löngu:

Stað 13. jan 17..

Elskulegi eðalgöfgi tryggðavin!
Næst því að þakka yður, ásamt elskulegri hústrú, fyrir margauðsýnda og í té látna tryggðreynda vináttu, velvild og góðsemi við mig og mína, sem og fyrir viðfelldna, skemmtilega og ástríka samfundi og ógleymanlegar velgjörðir á yðar heiðraða, góðfræga heimili síðast, er það einasta efni þessa fáorða miða að minnast á það, sem þér nefnduð við mig fyrir yðar hönd að útverka og umgangast, nefnilega kýrkaupin, og er þá í stuttu máli frá að segja, að kýrin, sem þér töluðuð um og báðum mig að útvega, reyndist eftir kunnugra manna frásögn lastagripur, seigmjólk, tannslæm og mesta stritla, og gekk ég því fyrir yðar hönd frá kaupunum, en nú hef ég fengið ádrátt um aðra kú fyrir yður, og kýrin kvað, eftir sögn seljanda og nákunnugra, vera allvænn gripur, sjö vetra gömul, ekki stórmjólk, en dropsöm og mesta happaskeppna, og ef hun hafnast að venju, stendur hún til að verða snemmbær; samt sem áður þorði ég ekki að fullgjöra kaupin, fyrr en ég talaði við yður; en maðurinn sem selur, vill hafa það afgjört sem fyrst, þar fleiri að honum téða kú falað hafa. Ég hef sagt honum að koma hingað næst sunnudag að færu veðri; verður því nauðsyn, að þér gjörðuð svo vel á greindum tíma hingað að koma og áður áminnzt kýrkaup við hann að slútter; ítem þarf ég margt fleira við yður að tala mér til ánægju og gagns og skemmtunar. Fyrirgefið flýtislínur þessar. Verið þér svo með ástkærri konu kærlegast kvaddir af yðar þénustu-skuldbundnum elskandi vin og velunnara.

Sigvaldi Árnason

Ærir sendir öllum sínum eðalgöfugum tryggðarvinum bestu kveðjur og upplýsir þá nýgjörðu uppgötvun sína að hann er ekki fæddur langt á undan sínum tíma eins og haldið var fram lengi, heldur langt á eftir sínum tíma og eykst fyrnska hans óðfluga.

Af matarveislum

Sighvatur sat heima á Grund um sumarið. Hann dreymdi, að hann þóttist sitja í stofu í rúmi sínu, þótti honum stofan alskipuð, og stóðu borð um alla stofu og vist á, trapezia á gólfi og skapker. Þá þótti honum ganga inn hestur rauður, er hann átti, er Fölski hét. Hann gekk fyrir Sighvat og spurði, hví hann byði honum eigi til öls og matar, og kveðst svangur og þyrstur. Síðan tók hann til og át diskinn og matinn og tók hvað við að öðru, það er var á borðinu.
(Sturlungasaga).

Hafi bróðir þakkir fyrir góða gjöf og verður fleira úr henni birt, þó síðar verði.

Þórarinn Björnsson - aldarminning

í Morgunblaðið ritar Tryggvi Gíslason, fv. skólameistari um forvera sinn Þórarinn Björnsson. Þar segir m.a. "..var virtur fyrir gáfur, mannskilning og hlýju. Á stundum virtist þennan gáfaða mann bresta dómgreind og hann tapa áttum. Einkum var það í viðskiptum við breyska nemendur sem brutu reglur skólans eða urðu skólanum til vansæmdar, endar var Þórarinn viðkvæmur og örgeðja..."

meira um þann ágæta mann síðar.