Berst á fáki fráum

Á Löngufjörum í júlí 2006
"Hve fjör í æðar færist
fáknum með.
Hve hjartað léttar hrærist,
hlær við geð"
(Hannes Hafstein)

Ferðafélagar

Við vorum 13 sem riðum saman á Löngufjörum og í eyjum.

Síðasti dagurinn.

Á síðasta degi ferðarinnar var riðið frá Görðum að Búðum á Snæfellsnesi. Fjaran má muna sinn fífil fegurri. Mikið grjót hefur skolast á land og spillt góðum reiðleiðum. En hestarnir voru sprækir. Riðið var í tveim áföngum á milli staðanna og í áningu var skipt um hest. Í stóðinu voru 44 hestar þurfti því að reka 31 hest með og oft var mikil ferð á lausu hestunum. Við kölluðum það flóttareið þegar hleypa þurfti hratt á undan til að halda forystunni. Áfangar voru ekki langir 20-25 km á hverjum degi. Skipt var um hesta reglulega og bandið slegið um stóðið meðan lagt var á nýjan hest. Á leiðinni urðu á vegi mínum kríu og lóu ungar og í einni ánni, sennilega Lýsu sá ég lax velta sér. Nánari tengsl við náttúruna er varla hægt að hugsa sér.

Áning við Búðir.


Reiðleiðin frá Görðum (Langholti) að Búðum er 15 kom og riðum við hana fram og til baka. Sumir sundriðu Búðaós.

Ístöðuleysi

Ég mun hafa týnt öðru ístaðinu á slóðum Æra-Tobba.

Skógarnes og Æri-Tobbi

Rakst á að samferðarmaður minn úr ferðinni bloggar líka reglulega og heldur úti daglegum pistlum. Þar má líka lesa um ferðina okkar á Löngufjörur (http://www.jonas.is/); hann er enn á ferðalagi með hópnum, en ég þurfti að druslast heim í vinnu. Næ þó að ríða með þeim á laugardaginn að Búðum á Snæfellsnesi.

Að kvöldi fimmta dags ferðalagsins. Við komum heim að Skógarnesi og skildum hestana eftir í haga hjá Trausta bónda og hans fólki. Í Skógarnesi bjó á 18 öld Æri-Tobbi (Þorbjörn Þórðarsson f.ca 1700) og hér hef ég fundið til nokkrar vísur eftir hann:

Vísur eftir Æra-Tobba, :


Veit ég víst hvar vaðið er,
vil þó ekki segja þér.
Fram af eyraroddanum,
undan svarta bakkanum.
---
Inna vildi ég með orðum frá
en ekki spé.
Hæsings vindur og hæsings hlé
æstu maður og he he.

Happra vappra vigra kló
ég dró hann upp í miðjum sjó.
Hikkjum bikkjum hræfra lax
þótti þér hann ekki vera til gagns.

Loppu hroppu lyppu ver
lastra klastra styður.
Hoppu goppu hippu ver,
hann datt þarna niður.

---
Þambara vambara þeysingsprettir
Því eru hér svona margir kettir?
Argara gargara yndisgrænum
Illt er að hafa þá marga á bænum.
---
Argara-sargara úrarum,
aumt er að búa í Flóanum.
Þambara-vambara þeysum skrið,
þó er enn verra Ölfusið.
---
Umbrum brumbur og ambrum bramb og axindæla.
Skrúfara rjúfara skrokk í væla.
Skrattinn má þeim dönsku hæla.

---
Ævin teygist eins og spjör.
Yndislok í heimi
hægt er að þreyja, haddavör.
Hvað á að segja gaddabör?
---
Umbrum bumbrum hrævra hross
hér eru menn á eftir oss.
Umbrum bumbrum hrævra hre
hverjir ætli þetta sé.

Haffjarðarey

Frá Gömlueyri héldum við að Stóra Hrauni þar sem áður bjó Árni Þórarinsson, prófastur. Þorbergur Þórðarson skráði ævisögu hans, Hjá vondu fólki. Kortið sýnir leið okkar frá Snorrastöðum í austri, yfir Saltnesál, eftir Gömlueyri að Stóra-Hrauni. Þaðan út í Haffjarðareyjar og að Skógarnesi.

En fimmta daginn var haldið yfir Haffjarðará á föstu og góðu vaði og héldum við út í Prestaker og hittum þar Trausta bónda í Skógarnesi sem var leiðsögumaður okkar þennan dag um eyjar út í Haffirði. Í Haffjarðarey var kirkjustaður, katólsk kirkja fram á miðja 16. öld og búseta fram til 1714-1729. Vegna sjávargangs lagðist þessi byggð niður. Við riðum frá Prestaskeri út fyrir (í austur) Suðurey og svo til vestur að Útey og áðum loks í Bæjarey. Þaðan var hlemmiskeið eftir fjörunun heim í Skógarnes.

Þar bjó eitt sinn Æri-Tobbi, sá er kvað þegar hann var spurður til vegar um leiðina á Löngufjörum:

Smátt vill ganga smíðið á
í smiðjunni þó ég glamri.
Þið skulið stefna Eldborg á,
undir Þórishamri.

Þar drukknuðu allir ferðamennirnir undir Þórishamri, sem blasti við okkur þegar við riðum í átt að Skógarnesi og kvað Trausti bóndi vísuna fyrir okkur til varnaðar. Enda tókum við land á réttum stað.

Gamlaeyri og Saltnesáll

Við héldum áfram að fylgja leið Þórðar kakala á fjórða degi ferðarinnar. Nú var haldið frá Snorrastöðum sem standa í skjóli Eldborgar á Mýrum út á Löngufjörur. Fyrsta meiriháttar vatnsfalli er nú á leið okkar. Saltnesáll sem kemur úr lindum í Eldborgarhrauni og er svo breytilegur hverju sinni að leita þarf vaðs á honum. Þórður hefur hinsvegar sullast á sundreið yfir hann.

Í þetta sinn var stórstraumsfjara og lítið í álnum og hann enginn fyrirstaða. Héldum við síðan beint út á Gömlueyri í glampandi sól. Gamlaeyri var áður þekktur rekastaður og mörg skip hafa strandað þar á síðustu öld, einkum erlend fiskiskip. Eyrin er 5 km löng og þar þeyttust hestar áfram. Framundan blasti við Snæfellsnesið og jökullinn skartaði sínu fegursta.

Stóðið fylgdi vel og hélt saman. Við í forreiðinni náðu talsverðu forskoti og urðum að hægja á hestum okkar sem höfðu spennst upp í vilja og gleði að þeytast um sandana. Sumir réðu sér ekki fyrir kæti og brugðu á leik.




Aðrir kusu að ríða í eigin heimi í fjöruborðinu.

Á slóðum Þórðar kakala

Glói og unghesturinn Greifi bíða ferðar. Glói sá ljósfexti og blesótti er með stærstu hestum landsins. Greifi sá móálótti var í sinni fyrstu ferð og fékk að hlaupa frjáls með.

Á þriðja degi fórum við Akraós yfir Hítará og síðan út í Kaldárós, þar sem Þórður Kakali komst naumlega undan Kolbeini unga út á Löngufjörur, þannig að Kolbeinn sat eftir á aðfallinu. Kolbeinn hafði frétt af 200 manna liði Þórðar í Skálholti og hugðist sitja fyrir honum í Borgarfirði. Hann safnaði 700 manna liði í Skagafirði og til að fara yfir Tvídægru um hávetur og hreppti stórhríð og lenti í hrakningum og missti marga menn. Þórður slapp undan honum við Hvítá. Á leiðinni til Helgafells við Stykkishólm riðum menn Þórðar einhesta um 200 km leið á rúmlega 30 klst, enda um líf og dauða að tefla.

Við fórum hægar yfir. Hítará var ekki mikil fyrirstaða en heldur meira vatn í Kaldárósi. Stóðið hafði nú ekki aðhald af girðingum en lestaðist vel. Riðið var hratt yfir sanda heim að Snorrastöðum.

Stóðið lestar sig

Sváfum út á öðrum degi, vorum lengi að í gærkveldi og hópurinn að kynnast. Fór að sofa um kl 3 eftir góða ferð í Hjörsey. Í dag var farið af stað um hádegi og riðið með vegi frá Álftárósi að Stóra-Kálfalæk. Í gær teymingaferð en í dag allt stóðið tekið og því mikilvægt að hafa eitthvað aðhald af girðingum eða vegum til að láta það lesta sig og láta hestan venjast hver öðrum. Leiðin var stutt, rétt um 20 km. Við áðum á nokkrum stöðum m.a. við Akra á Mýrum (sjá mynd) og komum svo hestunum fyrir í hólfi hjá Sigurði á Stóra-Kálfalæk. Allt gekk þetta að óskum.

Hófur minn tilbúinn til brottfarar. Hér fylgist hann athugull með stóðinu í girðingunni og bíður spenntur eftir næsta áfanga. Hann eflist með hverju árinu sem líður. Hann er góður ferðafélagi. Svakalega traustur, yfirferðarmikill og viljugur.

Hjörsey

Í dag föstudaginn 21. júlí hófst hestaferðin á Löngufjörur. Flest andlit ferðafélaganna voru vel kunnuguleg úr fyrri ferðum. Ferðin hófst við Álftarárós á Mýrum undir leiðsögn Einars bónda. Hjörsey og Hjörseyrarsandur eru eyjar sem eru landfastar á fjöru. Við urðum því að sæta sjávarföllum og hófst ferðin kl 21. Þetta varð því sannkölluð miðnæturreið. Hjörsey var kirkjujörð, flatlend og grasgefin. Útræði var gott og mikill reki. Skipströnd voru tíð. Grunnpunktur landmælinga við Íslands var til langs tíma í Hjörsey. Á myndinni er Skuld sú ljósfexta og Flygill sá dreyrrauði.


Við vorum komin í hnakkinn, þrettán saman ásamt bónda og fylgdarliði hans á tilsettum tíma og riðum í kvöldkyrrðinni út að fjöru og biðum þar skamma stund og héldum svo út á förurnar og var talsvert busl. Á þessari leið þurftum við að teyma hesta til skiptanna og reið ég Skuld og teymdi Glóa og Hóf. Gekk það eins og í sögu. Riðum við út í Hjörsey og á söndunum var hleypt. Fórum hring um eyna og áðum þar góða stund. Flygill missti skeifu og þrufti að járna hann upp á nýtt. Á heimleið var farið að falla að og vatn orðið nokkru dýpra og vel upp fyrir kvið á hestum. Túrnum lauk um kl 1 um nóttina.

Á neðri myndinni er leiðin frá Álftarósi út í Hjörsey sýnd og einnig leiðin frá Álftárósi fram hjá Ökrum í átt að Stóra-Kálfalæk sýnd.

Stund milli stríða

Þá er búið að þjálfa blessaða hestana. Þetta ætlar að verða ótrúlega mikið hestasumar. Búinn að vera meira eða minna á hestbaki eða hestastússi síðan 7. júlí. Síðastliðin helgi var votviðra- og vindasöm og þá daga var riðið út um miðnætti, þegar vind lægði og stytti upp. Þess á milli hef ég verið að glugga í bókina Íslensk ritsnilld.

Á sunnudaginn tókst mér að teyma og hafði þrjá til reiðar. Það var ótrúlega skemmtilegt og ég fílaði það í botn eins og sagt er. Mér er að fara fram held ég barasta og hestarnir eru nú komnir í ágætisform og tilbúnir í Löngufjöruferðina á föstudaginn. Þeir fá hvíld þangað til. Ætli ég dundi ekki við að yfirfara reiðtygi og liggi í sólbaði og lesi eitthvað mér til skemmtunar. Kannski ég leggi í að halda áfram með tamningar á móálótta klárnum mínum, honum Greifa. Hann á að fá að fara með í ferðina. Hlaupa frjáls í stóðinu.